شرف الدين محمد بن مسعود مسعودى بخارى
23
مجمع الاحكام ( فارسى )
آقاى آل داود هم اخيرا اين مطلب را مطرح كردهاند « 1 » جز اين كارهاى مهم مسعودى كارهاى كوچكى هم انجام داده است كه بايد پس از بررسى همهء آثار او عنوان شود . از جمله نكات بسيار مهمى كه در آثار مسعودى ديدهام و متأسفانه سيد حسن تقىزاده و به دنبال او عدهاى ديگر ، مثل زندهياد محيط طباطبائى ، نوبرگ ، هنينگ و ديگران آن را انكار كردهاند وجود سال خورشيدى ثابت در ايران با نام ماههاى فروردين ، ارديبهشت . . . است . مسعودى در جهان دانش آغاز بهار و اعتدال ربيعى و اول پاييز و اعتدال خريفى را با نامهاى فروردين و مهر داده است و اين مطلب را نه يك بار بلكه دو بار در دو جاى كتاب خود ذكر كرده است « 2 » . بنابراين امرى تصادفى و از روى سهو نيست و اصولا نمىتواند چنين باشد . دريغ است كه دانشمندان تاريخ تقويم در ايران به چنين نكته مهمى توجه نكرده و اصل خدشهپذير « نبودن نشانه به معنى نبودن اصل است » را باور داشتهاند . ايرانيان سال خورشيدى نداشتهاند ، چون نشانهاى از آن يافت نشده است . اين مورد نشان مىدهد كه گاهى برخى از آراء مهم تا چه حد سطحى و مطالعه نشده است . متأسفانه مسعودى از مردان پايان دورهء زرين فرهنگ و تمدن ايرانى است . در دورهء او هنوز درخت دانش ايرانى ، تناور و برومند بود و نپژمرده بود . اين درخت با هجوم مغول خشك شد و تنهء خشكيده آن تا برخورد ما با غرب بر تاريخ ايران سايه افكند .
--> ( 1 ) . نامهء فرهنگستان ، شمارهء 7 ، ص 182 . ( 2 ) . جهان دانش ، صفحات 28 و 33 .